Tuyển sinh đại học cần hướng tới nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Hai đợt thi đại học (ĐH) vừa kết thúc, để lại nhiều kỳ vọng về hiệu quả những thay đổi, những cách làm mới và sự chăm lo của xã hội đối với kỳ thi. Nhưng cũng còn bộn bề những băn khoăn, trăn trở cho kỳ thi những năm sau.

Những thay đổi trông thấy

Kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ năm 2013, vẫn được tổ chức thi theo hình thức ba chung nhưng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD và ĐT) bổ sung thêm đối tượng tuyển thẳng là những thí sinh (TS) đoạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi, thi sáng tạo khoa học kỹ thuật; xét tuyển TS những địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng kinh tế khó khăn... tạo cơ hội để học sinh tốt nghiệp THPT ở những vùng khó khăn học tiếp lên cao góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong vùng. Ngoài ra, những thay đổi về thứ tự các môn thi so với những năm trước nhằm tạo thuận lợi cho TS dự thi, nhất là tránh căng thẳng phải thi hai môn tự luận trong một ngày. Bộ GD và ĐT cũng thành lập 11 đoàn thanh tra lưu động, đột xuất và cho TS được mang một số thiết bị ghi âm, ghi hình vào phòng thi. Những quy định trên nhằm tăng quyền giám sát của TS, tự động điều chỉnh hành vi của giám thị cũng như TS có biểu hiện vi phạm quy chế thi cả trong và ngoài phòng thi.

Đáng chú ý, đề thi năm nay tương đối rõ ràng, theo hướng mở gắn với thực tiễn, giảm phần học vẹt, học tủ. Những cải tiến trong đề thi không chỉ tạo đổi mới trong kỳ thi mà còn góp phần thúc đẩy các cách học, cách dạy ở bậc trung học, ngoài dạy những kiến thức cơ bản, còn dạy học sinh ứng dụng trong thực tiễn giúp cho học sinh có nền tảng kiến thức của chính mình. Cũng theo Bộ GD và ĐT, kỳ thi, tuyển sinh năm nay, khi xác định điểm sàn sẽ có những thay đổi trên cơ sở bảo đảm chất lượng tối thiểu của học sinh có thể theo học ĐH, không quá thấp, nhưng vẫn bảo đảm giữa số TS đạt điểm sàn trở lên có số dư dồi dào hơn những năm trước so với chỉ tiêu, kể cả yếu tố vùng miền; không có sự phân biệt trường công lập hay ngoài công lập.

Những điều chỉnh trong hai đợt thi mang lại hiệu quả thiết thực. Giám đốc ĐH Thái Nguyên, PGS, TS Đặng Kim Vui cho rằng: Hiện nay, khâu ra đề là nặng nề nhất trong công tác thi, tuyển sinh. Tuy nhiên, việc tập trung ở một đầu mối do Bộ GD và ĐT chịu trách nhiệm, các trường chỉ làm khâu sao in cho đúng quy chế, bảo mật cho đến khi vào phòng thi, giảm tốn kém. Việc ra đề chung theo hướng mở tránh được việc mở các lò luyện thi tràn lan. Mặt khác, đề thi năm nay không quá khó để các TS dự thi không chán nản. Nhất là TS khu vực miền núi, điều kiện dạy và học bậc phổ thông còn hạn chế, cho nên tạo điều kiện thuận lợi cho TS là rất cần thiết. Vì vậy, việc đổi mới quy chế, đề thi có tính phân loại không mang tính đánh đố như trước đây tạo thuận lợi hơn cho TS.

Kết thúc hai đợt thi, công tác coi thi được triển khai nghiêm túc, những điều chỉnh hợp lý trong chỉ đạo, tổ chức thi có hiệu quả rõ rệt, tác động tích cực trong quá trình triển khai. Các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể, tổ chức, cá nhân đã phối hợp đồng bộ, có hiệu quả với ngành GD và ĐT tổ chức tốt hai đợt thi.

Cần những đổi mới mang tính "cách mạng"

Công tác thi, tuyển sinh nhiều năm qua đã có những thay đổi trong quy chế, tạo sự đổi mới đáng kể, nhưng vẫn thu hút sự chú ý của toàn xã hội, tạo tâm lý nặng nề. Những đổi mới đó so với yêu cầu thực tế còn khá chậm và chỉ giải quyết "phần nổi của tảng băng chìm". Vì theo đánh giá của Thứ trưởng Bộ GD và ĐT Bùi Văn Ga thì: kỳ thi ba chung như hiện nay được các nhà trường tán thành nhưng vẫn có những khó khăn, bất cập mà Bộ GD và ĐT đang tìm cách xử lý.

Thực tế, có hàng loạt những vấn đề về thi, tuyển sinh đang đặt ra. Theo Luật Giáo dục ĐH có hiệu lực từ năm 2013, quy định phương thức tuyển sinh gồm: thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển và xét tuyển; Cơ sở giáo dục đại học tự chủ quyết định phương thức tuyển sinh và chịu trách nhiệm về công tác tuyển sinh. Vì vậy, việc tiếp tục thi theo hình thức ba chung mà không có sự thay đổi hợp lý sẽ không phù hợp với quy định của luật. Kế hoạch đổi mới tuyển sinh cũng cần triển khai cấp bách hơn.

PGS, TS Nguyễn Văn Nhã, Hiệu trưởng Trường ĐH Nguyễn Trãi chia sẻ: Vấn đề cần thiết hiện nay là chất lượng tuyển sinh của từng trường do chính trường đó chịu trách nhiệm, cần tạo cơ hội cho mọi thí sinh được học tập nếu họ có nguyện vọng chính đáng.

PGS, TS Phan Trọng Phức, Hiệu trưởng Trường ĐH Đại Nam thì cho rằng: Những TS thi đầu vào chưa đạt điểm sàn ở nước ta nhưng đi học ở những nước phát triển có thầy tốt, phương tiện học tập tốt vẫn trở thành nguồn lực chất lượng cho xã hội. Cho nên đầu vào thi tuyển chỉ là một nhân tố chứ không phải tất cả các vấn đề về chất lượng giáo dục ĐH. Vì vậy, về lâu dài cần đổi mới và có lộ trình kiểm tra triệt để.

Theo Thứ trưởng Bộ GD và ĐT Bùi Văn Ga: Vấn đề TS ảo vẫn còn cao cũng là một thách thức. Năm nay, số TS đến dự thi đạt 77,06% so với đăng ký, thấp hơn năm 2012 (78,3%). Mặc dù Bộ GD và ĐT đã có nhiều cố gắng để giảm nhẹ áp lực kỳ thi nhưng đối với xã hội vẫn còn nặng nề; nhất là việc TS và người nhà TS tập trung về các thành phố lớn, nơi có nhiều hội đồng thi. Hiện nay, Bộ GD và ĐT đang nghiên cứu các phương án tuyển sinh mới để giảm nhẹ kỳ thi tuyển sinh. Việc đổi mới tuyển sinh sẽ được thực hiện từng bước thận trọng, cho phép các trường tuyển sinh riêng phù hợp Luật Giáo dục ĐH nhưng các trường phải có đề án phù hợp. Những vướng mắc trong quy chế sẽ được hội nghị thi, tuyển sinh năm tới bàn bạc, đề ra biện pháp xử lý. Dự kiến sau năm 2015 cơ bản sẽ đổi mới tuyển sinh; thay đổi cách thi khác với cách thi truyền thống và thông báo cho học sinh biết trước để các em ngay từ lớp 10 có cách học cho phù hợp. Đáng chú ý, đề án đổi mới căn bản và toàn diện về GD và ĐT đang được nghiên cứu xây dựng. Khi đề án này được thông qua thì Bộ GD và ĐT mới có cơ sở để tiến hành các bước tiếp theo cụ thể về công tác dạy học và thi cử.

Có thể nói, khép lại hai đợt thi ĐH năm nay, những thay đổi từ phía ngành GD và ĐT cũng như sự vào cuộc của các cấp, các ngành, đoàn thể, tổ chức, cá nhân đã giúp kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc, đúng quy chế. Tuy nhiên, với một kỳ thi tốn kém và thu hút toàn xã hội vào cuộc để lại nhiều băn khoăn, trăn trở cho vấn đề đổi mới thi, tuyển sinh. Vì mục đích cuối cùng cần đạt được không phải chỉ dành riêng cho mỗi kỳ thi, tuyển sinh mà là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Bài viết liên quan
KEYWORD_1